Wil je bestaande inbouwspots vervangen? Meet dan eerst het boorgat in je plafond nauwkeurig op. Een verschil van enkele millimeters kan bepalen welke nieuwe inbouwspots passen. Hoe nauwkeuriger je meet, hoe meer mogelijkheden je hebt om een passend armatuur te vinden.
In het kort: zo meet je het boorgat van een inbouwspot
Meet het boorgat met een duimstok of rolmaat en begin bij de markering van 10 cm. Lees de maat aan de overkant af, trek 10 cm af en reken de uitkomst om naar millimeters. Meet ieder gat afzonderlijk, noteer bij ovale gaten de kleinste en grootste diameter en controleer of de gekozen inbouwspot ook beschadigde randen volledig afdekt.
Hoe meet je een boorgat met een duimstok?
Een duimstok is prima geschikt om een bestaand boorgat op te meten. Toch gaat het regelmatig mis wanneer je vanaf het uiteinde van de duimstok meet.
Veelgemaakte fout: meten vanaf het begin
Wanneer je de duimstok tegen de binnenrand van het boorgat houdt, kan het begin van de maatverdeling net niet op de juiste plek liggen. Daardoor meet je het gat enkele millimeters kleiner dan het werkelijk is.
De juiste methode: begin bij 10 centimeter
Begin niet bij het uiteinde van de duimstok, maar bij de markering van 10 centimeter. Zo gebruik je de maatverdeling zelf als vast beginpunt.
- Leg de duimstok over het midden van het boorgat.
- Houd de markering van 10 cm precies bij de binnenrand van het gat.
- Lees de maat af bij de tegenoverliggende binnenrand.
- Trek 10 cm af van de afgelezen waarde.
Voorbeeld: je begint bij 10 cm en leest aan de andere kant 17,6 cm af. Het boorgat is dan 17,6 − 10 = 7,6 cm, oftewel 76 mm.
Je kunt ook bij 2 of 5 cm beginnen, maar 10 cm rekent gemakkelijker. Je hoeft alleen maar 10 van de afgelezen waarde af te trekken.
Een boorgat meten met een rolmaat
Ook met een rolmaat kun je een boorgat nauwkeurig meten. Let daarbij op het metalen lipje aan het uiteinde van het meetlint.
Dat lipje kan een klein stukje verschuiven. Dit is geen defect: de beweging compenseert de dikte van het lipje wanneer je ergens achter haakt of ergens tegenaan meet.
Gebruik je het lipje verkeerd of houd je het niet goed tegen de rand, dan kan dat enkele millimeters meetverschil opleveren.
Ons advies: begin ook bij een rolmaat op 10 cm. Meet tot de tegenoverliggende binnenrand en trek 10 cm af. Zo gebruik je bij beide meetinstrumenten dezelfde eenvoudige methode.
Hoe meet je een ovaal boorgat?
Niet ieder boorgat is perfect rond. Soms is een gat iets ovaal geboord of bij een eerdere montage uit vorm geraakt.
Meet bij een ovaal gat in meerdere richtingen, in ieder geval van links naar rechts en van boven naar beneden. Noteer zowel de kleinste als de grootste diameter.
In dit voorbeeld is het gat verticaal 60 mm en horizontaal bijna 85 mm. Dat is een flinke afwijking die we gebruiken om het principe duidelijk te maken. In de praktijk zijn de verschillen meestal kleiner.
Voor de minimale boorgatmaat ga je uit van 60 mm. Een armatuur dat geschikt is voor een minimale opening van 60 mm, kan doorgaans in de smalle richting worden geplaatst.
Maar de buitenrand moet ook de breedste opening afdekken. In dit voorbeeld kies je daarom een inbouwspot met een buitendiameter van minimaal 90 mm.
Controleer daarnaast of de bevestigingsveren voldoende houvast hebben en of het grootste gat binnen het toegestane bereik van het armatuur valt.
Hoe meet je een boorgat met een beschadigde rand?
Bij het boren, verwijderen van oude spots of afwerken van een plafond kan de rand van een boorgat beschadigd raken. Kleine stukjes stucwerk of gips kunnen zijn afgebroken.
Het oorspronkelijke ronde gat kan dan nog de juiste maat hebben, terwijl de zichtbare beschadiging verder naar buiten doorloopt.
Meet daarom twee dingen:
- De diameter van het oorspronkelijke boorgat: hiermee bepaal je welk armatuur geplaatst kan worden.
- De totale breedte inclusief beschadigingen: hiermee bepaal je hoe groot de zichtbare buitenrand moet zijn.
Kies bij voorkeur een inbouwspot waarvan de buitendiameter nog enkele millimeters voorbij de beschadiging komt. Zo voorkom je dat na montage kleine beschadigingen, schaduwrandjes of oneffenheden zichtbaar blijven.
Een grotere buitenrand kan een nette oplossing zijn, zonder dat je het plafond opnieuw hoeft af te werken.
Meerdere inbouwspots vervangen? Meet alle boorgaten
Wil je in één ruimte overal dezelfde inbouwspots plaatsen? Ga dan niet uit van de maat van slechts één gat.
Ook wanneer alle gaten oorspronkelijk met dezelfde gatenzaag zijn geboord, kunnen er kleine verschillen zijn ontstaan. Meet daarom ieder boorgat afzonderlijk en noteer de kleinste en grootste maat.
Voorbeeld: boorgaten van 74, 76 en 78 mm
Stel dat je drie bestaande boorgaten hebt gemeten:
- Boorgat 1: 74 mm
- Boorgat 2: 76 mm
- Boorgat 3: 78 mm
Begin altijd bij de kleinste maat: 74 mm. Een inbouwspot die minimaal een boorgat van 78 mm nodig heeft, past namelijk niet in het gat van 74 mm.
Een armatuur dat geschikt is voor een boorgat van 74 mm, kan daarentegen ook in een gat van 78 mm passen. Daarvoor moet 78 mm wel binnen de maximale toegestane boorgatmaat van het armatuur vallen.
Ook moet de buitendiameter groot genoeg zijn om alle gaten netjes af te dekken. Controleer dus beide uitersten: de kleinste maat voor de montage en de grootste maat voor de bevestiging en afdekking.
Vierkante inbouwspots netjes op één lijn plaatsen
Ook voor vierkante inbouwspots worden vaak ronde gaten in het plafond geboord. Wanneer die gaten niet helemaal op één lijn liggen, kan dat na montage zichtbaar worden.
Vooral wanneer meerdere vierkante spots dicht bij elkaar zitten, valt een kleine afwijking sneller op. Gelukkig is er bij sommige armaturen nog wat ruimte om de positie te corrigeren.
In de praktijk kun je een spot soms 4 tot 6 mm verschuiven om de zichtbare randen beter uit te lijnen. Dat hangt af van de beschikbare ruimte, de bevestiging en de buitendiameter van het armatuur.
Controleer daarbij altijd of de buitenrand het boorgat na het verschuiven volledig blijft afdekken en het armatuur stevig bevestigd blijft. Met enkele millimeters kun je een kleine afwijking corrigeren; gaten die centimeters verkeerd zitten, los je hier niet mee op.
Welke inbouwspot past bij jouw gemeten boorgat?
Nu je het boorgat nauwkeurig hebt gemeten, kun je gericht een passende inbouwspot zoeken. Daarbij zijn drie maten belangrijk:
- Minimale boorgatmaat: de kleinste opening waarin het armatuur geplaatst kan worden.
- Maximale boorgatmaat: de grootste opening waarvoor het armatuur geschikt is.
- Buitendiameter: de zichtbare afmeting van de spot waarmee het gat en eventuele beschadigingen worden afgedekt.
Je hoeft je niet te beperken tot standaardmaten zoals 70, 75 of 80 mm. Met onze keuzehulp kun je de daadwerkelijk gemeten boorgatmaat per millimeter gebruiken om geschikte inbouwspots te vinden.
Heb je meerdere gaten gemeten? Gebruik dan de kleinste maat als uitgangspunt en controleer of het gekozen armatuur ook geschikt is voor het grootste gat.
Wil je liever eerst verschillende maten bekijken? Ga dan naar ons overzicht van inbouwspots per zaagmaat.
Meer weten over de verschillende maten? Lees onze uitgebreide uitleg over zaagmaat, boorgat en buitendiameter.
Veelgestelde vragen over het meten van boorgaten
Moet een boorgat precies even groot zijn als de zaagmaat van een inbouwspot?
Nee. Een inbouwspot heeft vaak een bereik tussen een minimale en maximale boorgatmaat. Controleer daarom altijd voor welke opening het specifieke armatuur geschikt is.
Kan ik een inbouwspot plaatsen als het boorgat iets te groot is?
Dat kan, zolang het gat binnen de maximale toegestane boorgatmaat valt en de bevestiging voldoende houvast heeft. Ook moet de buitendiameter het gat netjes afdekken.
Wat is het verschil tussen boorgatmaat en buitendiameter?
De boorgatmaat is de diameter van de opening in het plafond. De buitendiameter is de totale zichtbare afmeting van de inbouwspot. Die is doorgaans groter dan het boorgat.
Hoe meet ik een boorgat als er nog een inbouwspot in zit?
Voor een nauwkeurige meting moet de bestaande spot eerst veilig worden verwijderd. De zichtbare buitenmaat van de gemonteerde spot is namelijk niet hetzelfde als de diameter van het boorgat erachter.
